ఇవన్నీ గాథ (ప్రాకృతములో గాహ) అనే ఛందస్సులో వ్రాయబడినవి. తరువాత సంస్కృతములో వచ్చిన ఆర్యకు ఈ గాథయే ఆధారము. వైతాళీయములతో బాటు, నవవిధ ఆర్యలు మొట్టమొదటి మాత్రాఛందస్సులు. ఈ నవవిధ ఆర్యలలో ఒకటైన ఆర్యాగీతి లేక స్కంధఅ లక్షణములతో నున్నవే కన్నడ తెలుగు భాషలలో మనము ఉపయోగించే జాతి పద్యమైన కందము. గాథకు[1] మొత్తము 57 మాత్రలు – పూర్వార్ధములో 30 (చ చ చ / చ చ IUI లేక IIII చ U), ఉత్తరార్ధములో 27 (చ చ చ / చ చ I చ U) మాత్రలు. కాబట్టి తెలుగు భాషలో గాథాఛందస్సుకు దగ్గరగా సరిపోయే ఛందస్సు కందపద్యము మాత్రమే. ఇంతవరకు తెలుగులో గాథలపైన పుస్తకాలు వెలువడినా[2][3] అందులో కంద పద్యాలు చాల తక్కువ. వృత్తాలను, గీతులను ఎక్కువగా ఉపయోగించారు. నా ఉద్దేశములో 57 మాత్రలలోని అంశాలను, అంతకంటె రెట్టింపు మాత్రలు ఉండే వృత్తాలలో అనువదిస్తే అనవసరముగా నిడివిని ఎక్కువ చేసిన వాళ్ళము అవుతాము. ఆటవెలది (64-68 మాత్రలు), తేటగీతులలో (68-76 మాత్రలు) ఒక అనుకూలత ఉన్నది, అదేమంటే అందులో ప్రాస లేదు, యతి కూడ అక్షరసామ్య లేక ప్రాసయతిని వాడుకోవచ్చు. అయినా ఆ ఛందస్సులకు, గాథకు పోలికలు లేవు. కావున 64 మాత్రల కందమే గాథకు తెలుగులో సరియైన ఛందస్సు అని నా భావన. అందువలన నేను అనువదించిన పద్యములన్ని కంద పద్యములే.
ఉఅహ పడలంతరోఇణ్ణ-ణిఅఅ-తంతుద్ధ-పాఅ-పడిలగ్గం
దుల్లక్ఖ-సుత్త-గుత్థేక్క-బఉల-కుసుమం వ మక్కడఅం
పశ్యత పటలాంతరావతీర్ణ-నిజక-తంతూర్ధ్వ-పాద-ప్రతిలగ్నం
దుర్లక్ష్య-సూత్ర-గ్రథితైక-బకుల-కుసుమమివ మర్కటకం
వ్రేలాడె పట్టునుండియు
కాలికి దారము గొని తను కడు నైపుణితో
సాలెపురుగొక్క ప్రోగున
లీలగ కుట్టిన పొగడన లెస్సగ దోచెన్ … 1-63
Whilst it was hanging
upside down from the web
holding itself skillfully
with a thin thread to its leg
the spider
looked like a
flower tied to a single thread
నేను సుమారు అన్ని శతకముల నుండి ఒక వంద పద్యములకు ఎక్కువగా అనువదించాను. ప్రతి పద్యానికి ప్రాకృత మూలము[4][5], సంస్కృత ఛాయ, నాయొక్క తెలుగు, ఆంగ్ల అనువాదాలను ఇచ్చియున్నాను. తెలుగులో అధికముగా మూలానికి దగ్గరగా ఉండాలనే ప్రయత్నించినాను, కాని ఆంగ్లములో సారాంశాన్ని ఇవ్వడానికి యత్నించినాను. గాథలలో కొన్ని చోటులలో పద్యములో దాగుకొని వేరే అర్థములు కూడ ఉన్నాయి. వాటిని కుండలీకరణములలో తెలిపియున్నాను. నేను అనువదించినప్పుడు మిగిలిన అనువాదాలను సంప్రదించలేదు. సంస్కృత ఛాయ, బడిగేరగారు వ్రాసిన కన్నడ వచనానువాదములు[6] మాత్రమే నా తర్జుమాకు ఆధారములు. పద్యముల సంఖ్యలలో కొన్ని తేడాలు ఉన్నాయి. నేను ఇచ్చినవి బడిగేరగారి పుస్తకమునుండి గ్రహించినవి.
పూర్తి శతకమును గ్రంధాలయంలో చదువవచ్చును. ఇక్కడ ఉదాహరణగా కొన్ని మాత్రము ఇచ్చినాను. ఈ నా కృషిని పాఠకులు చదివి ఆనందించి అభిప్రాయలను తెలిపితే మిగిలిన పద్యాలను కూడ అనువదించడానికి ప్రయత్నము చేస్తాను.
దట్ఠూణ తరుణ-సురఅం వివిహ-విలాసేహిఁ కరణ-సోహిల్లం
దీఓ వి తగ్గఅ మణో గఅం పి తేల్లం ణ లక్ఖేఇ
దృష్టా తరుణసురతం వివిధవిలాసైః కరణశోభితం
దీపోऽపి తద్గతమనా గతమపి తైలం న లక్ష్యతి
కామకళానైపుణి నా
భామాయువకులు విలాసవంతులు జూపం
గా మండుచున్న దీపము
తా మఱచెన్ దన్ను తీరె తైల మ్మందున్ … 6-47
During the love play
the young couple were
exhibiting various erotic poses
The lamp in the room too
watched this display
with keen concentration
Alas! even without its knowledge
the oil in the lamp was exhausted
(and they reached their orgasmic climax)
గ్రంథసూచి
- గాథాలక్షణ of నందితాఢ్య (A Treatise on Prakrit Metres) – H D Velankar, Annals of Bhandarkar Research Institute, 14, pp 38.
- శాలివాహన గాథాసప్తశతి సారము – రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ, ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు, హైదరాబాదు, 1964.
- గాథాసప్తశతి – గట్టి లక్ష్మీనరసింహ శాస్త్రి, సాహితీ సమితి, తెనాలి, 1956.
- గాథాసప్తశతీ – టీక గంగాధర భట్ట, నిర్ణయసాగర్ ప్రెస్, ముంబై, 1911.
- సంస్కృత గాథాసప్తశతి – మంజునాథ గ్రంథావలి – రాష్ట్రీయ సంస్కృత సంస్థానం, నవదేహలి, 2010.
- మహాకవి హాలన గాహా సత్తసఈ – P. B. బడిగేర, అభినందన ప్రకాశన, మైసూరు, 1991.
