8. శృంగార కీర్తనలు
మునుముందుగా ఈ కీర్తన చూడండి:
యెఱిగించరే పతికి యీ సుద్దులెల్లాను
కఱకఱిసేసితేను గయ్యాళి యందురుమలసి తన కెదురు మాట లాడుటకంటే
చెలిచే మనవి చెప్పించేదే మేలు
పలుమారు దన్ను జూచి పచ్చారుకంటేను
తలవంచుక తనముందర నుండుటే మేలుతడివి మందెమేళాన దనతో నవ్వుటకంటే
వొడికమై సిగ్గుతోడ నుండుటే మేలు
సడిబెట్టి సారె సారె సరస మాడుటకంటే
వుడివోని బత్తితోడ నుమ్మగిలుటే మేలుఆనుకొని తన్ను రతి నలయించుటకంటే
పానుపుపై దండ నిట్టే పండుటే మేలు
నే నలమేలుమంగను తాను శ్రీవేంకటేశుడు
మేనంటి తా నన్ను గూడి మెఱయుటే మేలు
ఏలినవాడి సతి, అలమేలుమంగ తన చెలితో మాట్లాడుతున్నది. చాడీలు చెప్తున్నట్లున్నది కానీ, ఆమె అసలు ఉద్దేశం తన చెలి మగని చెవిలో ఈ మాటలు వెయ్యకపోదా అని ఆశ. అలమేలుమంగ భర్త ప్రవర్తనతో విసిగిపోయి ఉన్నది. తన మనసు నెరిగి మసలడు. బిగ్గరగా నవ్వుతాడు, పెద్దగా మాట్లాడతాడు, కామోద్దీప్తుడై ఉంటాడు. ప్రశాంతత అనేది లేకుండా ఉన్నది. అంతకంటే దుర్భరం, అసలు ఆయనకు స్త్రీ ఏమి కోరుకుంటుందో అవగాహన ఉన్నట్టు లేదు. ఆమెకు ఆయనంటే ప్రేమ లేకపోలేదు. అందుకే గదా ప్రేమతో స్పృశిస్తే చాలు అని కోరుకుంటున్నది.
ఈ పదం చదువుతుంటే ఇది నిజానికి ఒక మగవాడు రాసినది అన్న స్పృహ మనకు రాదు. పదంలో సున్నితంగా వ్యవహరించమని కోరుకోవడం స్త్రీ సహజమైనది. ఈ పదం స్త్రీ గొంతులోనే వినాలి. నిజానికి అన్నమయ్య పదాలు ఎన్నో స్త్రీలు పాడడానికి ఎంతో అనువైనవి. అలా అని, అన్ని పదాలూ సున్నితమైనవి, పతికి దాసోహమనేవి కావు. ఇంతకు ముందు ఒక ఉదాహరణలో చూపించినట్లు, పదం నడిచే కొద్దీ, చరణం నుంచి చరణానికి మనస్థితి మారుతుంటుంది.
పొద్దు వోక నీవు నాతో బొంక వచ్చే వింతే కాక
గద్దించి నీ వెట్టుండిన గాదు గూడ దనేనానన్నొడబరచకుర నమ్మికలు సేయకుర
నిన్నే మయిన నంటినా నీవు గొంకేవు
అన్నిట లోకమువారు ఆడుకొందు రింతే కాక
విన్న నీ సుద్దులు వెల్లవిరి సేసేనాయింత నన్నుబ్బించకుర యిచ్చకాలు సేయకుర
జంతనై నిన్నిక నే సాధించేనా
కాంతుడ నీ చుట్టాలు పక్కాలు నమ్మ రింతే కాక
మంతనాన నీపై నింద మరి వేసేనా
భగవంతుడిని ఆక్షేపించడంలో అధ్యాత్మిక కీర్తనలలో కనిపించే ధైర్యమే శృంగార కీర్తనలలోనూ కనిపిస్తుంది. అయితే అక్కడి గొంతులో వినిపిస్తున్న అనిశ్చితి, తనమీద తనకే ఉన్న సందేహమూ, ఇక్కడి స్త్రీ గొంతులో మచ్చుకి కూడా కనిపించవు. ఈ పదాలలో స్త్రీ తన శరీరం గురించి ఏ సందేహమూ లేనిది. ఆమె తన శరీరాన్ని ప్రేమిస్తుంది, కోరికలుండటాన్ని తప్పు పట్టుకోదు. ప్రియుడితో శృంగారంలో తన పాత్ర సమర్థంగా పోషించగలదు. శారీరకంగా, మానసికంగా ఆమె సంతృప్తిని కోరుకోగలదు, పొందగలదు కూడా. ఇది అపరాధంగా ఆమె అనుకోదు. అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా, దేవుడికి ఆమె దగ్గరగా ఉన్నది అన్ని రకాలుగా. ఇది కేవలం మానసికమైన దగ్గరితనం కాదు. అది ఆమెకు బాగా తెలుసును.
ఈ సాన్నిహిత్యం ఎన్నో రూపాలలో, ఒక్కొక్క పదంలో ఒక్కొక్క రకంగా, ఈ ప్రేమబంధంలో ఒక్క క్షణాన్ని శాశ్వతంగా నిలిపి వేస్తూ – ఇన్ని వేల పదాలలో కనిపించి మనల్ని ఊపిరి తిప్పుకోనివ్వదు. ఈ పదాలు అద్భుతమైన ప్రేమ కవితలు. స్త్రీ దృక్పథం నుంచి వ్రాసినవి. కానీ నాయకుడు శ్రీవేంకటేశుడేనన్న విషయం ఏ పదమూ మనల్ని మర్చిపోనివ్వదు. అంతర్గతమైన భక్తి బంధం, ప్రత్యక్ష శృంగారంగా బాహ్య రూపం తీసుకుని ఒక ప్రత్యేకమైన ధ్వనినీ, సందర్భాన్నీ సంతరించుకుంటుంది.
నిను బాసినయట్లు నెలతకు వియోగదశ
లెన్నడును దోప విది యేమోగానినిను దలచి లలితాంగి నీరూప మాత్మలో
గని నీవు నని బయలు కౌగిలించినది
తనర నాకాశతత్త్వము నీమహత్త్యమని
వనిత యెవ్వరిచేత వినెనో కానినిను బొగడి నీరూపు కనుదోయి కెదురైన
తనివిదీఱక బయలు తగ జూడదొడగి
మునుకొన్న సర్వతోముఖుడ వనగా నిన్ను
వెనుక కేభావమున వినెనో కానితలపునను వాకునను దలప దలపగ నీవు
కలసి యీకమలాక్షి గౌగిలించితివి
తెలిసితిమి వేంకటాధిపతి నీ విన్నింట
గలవనెడి మాట నిక్కంబువో కాని
ఈ సంకీర్తనలో మాట్లాడుతున్నది బహుశా చెలి అయుండవచ్చు. ఆమె నాయిక ప్రవర్తన గురించి దేవదేవునికి చెప్తున్నది. ప్రియుడు తన దగ్గర లేకపోయినా ఆమెలో విరహ లక్షణాలు కనిపించడం లేవు. ఆమె ప్రియుడితో కూడి ఉన్నట్టే భ్రమిస్తున్నది. అందువల్లనే అతను ఎదురుగా ఉన్నట్టే ఊహించుకొని, కౌగిలింతకై చేతులు చాచుతోంది. ఈ పదాన్ని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే మనకు రెండు అర్థాలు కనిపిస్తాయి. ఒకటి, ప్రియుడు ఎదురుగా ఉన్నాడన్న భ్రమతో చేతులు చాచి కౌగిలించుకోబోవడం సామాన్యంగా ప్రేమ కవితల్లో కనిపిస్తుంది. కానీ రెండవ చరణంలో, దేవుడికి ఈ ముచ్చట చెబుతున్న చెలి భక్తి బంధాన్ని సూచిస్తున్నది. దేవుడు సర్వవ్యాప్తమై ఉన్నాడు. జగమంతా నిండి ఉన్నాడు. కానీ ప్రియురాలికి ఆ రకమైన దగ్గరితనం చాలటం లేదు. భగవంతుడు ఆమె చుట్టూ ఉన్నాడన్న మాట ఆమెకు స్వాంతన నివ్వదు. ఆమె ఇంకా దగ్గరితనం కోరుకుంటున్నది. సాంప్రదాయకమైన భక్తి మనసు లోతులలో ఉన్న ఉద్విగ్నతను దాచిపెడుతున్నది. ప్రియురాలి లక్షణాలలో ఆ ప్రేమోన్మాదాన్ని సాక్షాత్కరిస్తున్నది.
చూడటానికి ఎంతో సరళంగా, సాధారణంగా కనిపించే ఈ పదం రెండు వేరు వేరు అర్థాలనిచ్చే లోతైన రచన. ప్రియుడు ఆమెతో కూడి లేకపోవడం శాపం కావాలి. కానీ, అతడితో కూడి ఉన్నదనే ఆమె ఊహతో అది వరమయింది. సర్వమూ నిండి ఉన్న భగవంతుడు తన చుట్టూ కూడా ఉన్నాడు. ఆ రకంగా పదం పై పొరలలో భక్తి భావం ప్రకటితమైతున్నది. కానీ, పదం లోపలి అర్థం వేరు. ప్రియురాలిని వదిలి వచ్చినందుకు ఆ చెలి పరోక్షంగా నిందిస్తున్నది. అందువల్ల శారీరకమైన ఎడబాటు ముందు తాత్వికమైన భక్తి భావం చిన్నబోతున్నది. ఈ విధంగా భక్తి భావము, ప్రణయ వాంఛల మధ్య ఏదో ఒక కొత్త స్పృహ ఏర్పడుతోంది. ఆ స్థలంలో, ఆ సమయంలో భక్తి భావం, ఐహికసాన్నిహిత్యం కోరుకుంటున్న ఆ ప్రియురాలిని స్వాంతన పరచలేదు. అయితే ఈ తేడా ఎంతో సేపు ఉండదు. అన్ని శృంగార కీర్తనలలో లాగానే పదం ముగిసే సరికి భగవంతునిలో ఐక్యమయిపోవడమే మళ్ళీ ప్రధానమౌతున్నది. ఆ రకంగా ఈ పదం ఒకే సమయంలో శృంగారాన్ని, ఆధ్యాత్మికతనూ తనలో సమ్మిళినం చేసుకుంది. అన్నమయ్యలో ఉన్న ప్రత్యేకత ఇదే. ఈ రెండు భావాలను నమ్మకం కలిగించేటట్టుగా కలిపి చూపించగలగడం. భాగవతంలో కృష్ణుడు మథురకు ప్రయాణమై పోతూ, బృందావనంలో గోపికలకు బాధ పడవద్దని చెప్తాడు. ఎందుకంటే ఈ వియోగం నిజమైన వియోగం కాదు, సర్వమూ తాను ఐనవాడు కదా, అందువల్ల మీతోనే ఉంటున్నానని తెలుసుకోండి, అని. కానీ, కృష్ణుడి పలుకులు గోపికలకి ఏ రకంగానూ ఉపశమనాన్ని ఇచ్చి ఉండవు, వెళ్ళిపోతున్న రథాన్ని చూస్తూ నిలబడి పోయున్న వారికి విరహం తప్ప వేరేదీ తెలిసి ఉండదు. కానీ, ఈ పదంలో ఆ భక్తి భావాన్ని ఎంతో సహజంగా నిజంగా చూపిస్తాడు అన్నమయ్య. ఎలా అయితే ప్రియురాలిలో ఏదో ఒక రకంగా భగవంతుడు భాగం అవుతాడో, అదే విధంగా ఆ పదాన్ని చదువుతున్న మనలోనూ అదే విధంగా ప్రత్యక్షమవుతాడు.