దాదాపు అన్ని కీర్తనలకీ ఇదే పద్ధతి అనుసరించారు. కానీ కొన్ని కీర్తనల అనువాదంలో ఈ గొలుసు కట్టు అమరిక లేదు. ‘పలుకు తేనెల తల్లి పవళించెను’ కీర్తనలో ఇది కనిపించదు.

Mother, who speaks so sweetly,
has gone to sleep.
She made love to her husband
with all her feminine art.

Now our friend is sleeping
long into the day,
hair scattered on her radiant face.

ముందు పీఠికలో చెప్పినట్లుగా కేవలం అన్నమయ్య కవిత్వంలోని భావానికే ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు తప్ప, భాషా సౌందర్యానికి కాదన్న విషయం ఈ అనువాదాలలో స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఈ పుస్తకంలో సుమారు 90కి పైగా కీర్తనలు అనువాదం చేశారు. వారే ముందుమాటలో చెప్పుకున్నట్లు అనువాదానికి అనువుగా ఉండేవీ, కవిత్వ వైవిధ్యమున్నవీ ఎన్నుకున్నారు. అలాగే అనువాదం చేసేటప్పుడు లక్ష్య పాఠకులని దృష్టిలో ఉంచుకునే చేసినప్పటికీ మూలం లోని భావానికి, అర్థానికీ అతి దగ్గరగా ఉంటూనే వచ్చారు. దీనికి ఉదాహరణగా – ‘ఎంత మాత్రమున ఎవ్వరు దలిచిన అంత మాత్రమే నీవు – అంతరాంతరములెంచి చూడ, పిండంతే నిప్పటి అన్నట్లు’ కీర్తన అనువాదం. పిండికొద్దీ అట్టు అన్నది అనువాదంలో ఎలా మారిందో ఇది చూస్తే తెలుస్తుంది.

You’re just about as much as one imagines you to be
As they say, the more dough, the more bread.

ఈ కీర్తనల్లో మొదటి చరణాంతాన్ని, You are as one imagines అని, రెండో దాన్ని, You are as deep as one imagines అని, చివరి చరణాంతం, You are as real as I imagineతో ముగించడం మూలంలోని సందర్భానికి సరిపోవడమే కాకుండా అనువాదానికి కొత్త అందాన్నిచ్చింది.

అన్నమయ్య కేవలం ఆధ్యాత్మిక లేదా అంతర్ముఖ వేదాంత చర్చలే కాకుండా కొన్ని సామాజిక పరమయిన అంశాలు కూడా స్పృశిస్తూ కీర్తనలు రచించాడు. కులాల గురించీ, రాజ్యకాంక్షల గురించీ, నిర్దాక్షిణ్యంగా మనుషుల్ని హతమార్చడం గురించీ చాలా కీర్తనలు రచించాడు. ఈ పుస్తకంలో కేవలం కొన్ని వేదాంత లేదా ఆధ్యాత్మిక పరమయిన కీర్తనలే అనువాదంలో కనిపించాయి. ప్రసిద్ధి చెందిన బ్రహ్మమొకటే పరబ్రహ్మమొకటే, ఏ కులజుడైన నేమి?, విజాతులన్నీ వృధా — అనువాదంలో లేకపోవడం నాకు కొంచెం నిరాశ కలిగించింది. ఆలాగే, ఈ పుస్తకాన్ని ద్విభాషా పుస్తకంగా, అంటే అనువాదంతో పాటు తెలుగు మూలం కూడా ఇస్తే బాగుండేది.

అన్నమయ్య పద సంపద ఆధ్యాత్మిక, శృంగార కీర్తనలుగా విభజింపబడి మనకు రాగి రేకుల్లో దొరికాయని మనకి తెలుసు. అన్నమయ్య పదాల్లో ఈ రెండు వైఖర్లూ స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి; ఒక పక్క శృంగార పద ధ్వని. మరొక పక్క ఆధ్యాత్మిక కంఠం. ఈ రెండు గొంతుకలూ ఎంత స్పష్టంగా వినిపిస్తాయంటే ఈ రెండూ ఒకే గొంతులో ఎలా ఇమిడియా అన్నంత ఆశ్చర్యంగా. పదమనే ప్రక్రియనే రెండూ వాడుకున్నా, భాష విషయంలోనూ, శైలి పరంగానూ వేటికవే ప్రత్యేకమైనవి. అయితే, అన్నమయ్యలోని అధ్యాత్మికత తనలో తాను విచారించుకునేది; ఒక్కోసారి వేదన చెందుతుంది; మరొకసారి సంఘర్షణకి గురవుతుంది; వేరొకసారి నిరాశ చెందుతుంది; అపరాధ భావంలోకి నెట్టబడుతుంది; ఇంకోసారి వైరాగ్యం చెందుతుంది. ఇవన్నీ గేయ కవిత్వంలో అందంగా మలచబడ్డాయి.

కడలుడిపి నీరాడగా దలచువారలకు
కడలేని మనసునకు కడమ యెక్కడిది?

You say you want to bathe
when the waves subside.
Is there an end
to the endless mind?

దాహమణగిన వెనక తత్త్వమెరి గెదనన్న
దాహమే లణగు తా తత్త్వమేమెరుగు?

You say, “Let me quench my thirst,
and then Iill find the truth.”
Why should thirst be quenched?
How can you know the truth?

Is there an end?

దేహంబుగల యన్ని దినములకును పదార్థ
మోహమే లుడుగు దా ముదమేల కలుగు

All the days you have a body,
why should longing cease?
How can you find joy?

Is there an end?

ముందరెరిగిన వెనుకమొదలు మరచెదనన్న
ముందరే మెరుగు దా మొదలేల మరచు

You say, “After I know what lies ahead,
I’ll forget what was before.”
Can you know what lies ahead?
How can you forget what was before?

Is there an end?

అందముగ దిరువేంకటాద్రీశు మన్ననల
కందు వెరిగిన మేలు కలనైన లేదు.

That goodness that comes of knowing
how to reach god —
you won’t find it
in your wildest dreams.

Is there an end?