శ్రీపాదరాయలు

శ్రీపాదరాయల కీర్తనలు

జి. వరదరాజరావు సంపాదకత్వములో ప్రచురించబడిన ‘శ్రీపాదరాజర కృతిగళు’ పుస్తకములో సుమారు వంద కృతులు ఉన్నాయి. అందులో కొన్నిటికి ఒకే ఒక ఆధారము, కొన్ని సందిగ్ధ రచనలు. శ్రీపాదరాయలు కన్నడములో మాత్రమే గాక సంస్కృతములో ‘వాగ్వజ్ర’ అనే గ్రంథాన్ని రచించాడు. శ్రీపాదరాయల కీర్తనలలో కొన్నిటికి పల్లవి, అనుపల్లవి, చరణాలు ఉన్నాయి; మరి కొన్నిటికి అనుపల్లవి లేక పల్లవి చరణాలు మాత్రమే ఉన్నయి. అన్నమాచార్యుల సంకీర్తనములలో కూడ అనుపల్లవి అరుదు.

మొదట నేను అతడు వ్రాసిన కొన్ని కీర్తనలను పరిచయము చేస్తాను:

1. కంగళిద్యాతకో – తోడి రాగము, రూపక తాళము.

పల్లవి:
కంగళిద్యాతకొ కావేరి రంగన నోడద
అనుపల్లవి:
జగంగళొళగె మంగళమూరుతి
రంగన శ్రీపాదంగళ నోడదె
చరణం:
ఎందిగాదరొమ్మె జనరు
బందు భూమియల్లి నిందు
చంద్ర పుష్కరిణి స్నానవ మాడి ఆ –
నందదిందలి రంగన నోడద
చరణం:
హరి పాదోదక సమ కావేరి
విరజానది స్నానవ మాడి
పరమవైకుంఠ రంగమందిర
పరవాసుదేవన నోడద
చరణం:
హార హీర వైజయంతి
తోర ముత్తిన సరవ ధరిసి
తేరనేరి బీదిలి
మెరెవ రంగవిఠలన నోడద

కన్ను లింకెందుకో కావేరి రంగని జూడని

జగమ్మునందు మంగళరూపుని
రంగని శ్రీపాదమ్ముల జూడని

ఎప్పుడైన నొక్క సారి
వచ్చి వసుధ జనులు జేరి
చంద్రపుష్కరిణిలోన మునింగి యా-
నందమొందుచు రంగని జూడని

హరిపాదోదక మీ కావేరి
విరజానది స్నానముజేసి
పరమ పదమ్మగు రంగధామపు
పరవాసుదేవుని జూడని

రత్నమాల వైజయంతి
మంచి ముత్తెపు సరము దాల్చి
తేరు నెక్కి వీధిని
మెఱయు రంగవిఠలుని జూడని

2. బారో నమ్మ మనెగె – వరాళి రాగము, ఆది తాళము.

పల్లవి:
బారో నమ్మ మనెగె గోపాలకృష్ణ
చరణం:
గొల్ల బాలకరను నిల్లిసి హెగలేరి
గుల్లు మాడదె మొసరెల్ల సవిద కృష్ణ
చరణం:
కస్తూరి తిలకవ శిస్తాగి పణెయొళిట్టు
మస్తకదలి పరవస్తు తోరిద కృష్ణ
చరణం:
ముజ్జగవనెల్ల బొజ్జెయొళగిట్టు
గెజ్జెయ కట్టి తప్హెజ్జెయ నిక్కుత
చరణం:
నారేరు బిచ్చిట్ట సీరెగళనె వొయ్దు
మ్యారె ఇల్లదె కర తోరెంద శ్రీకృష్ణ
చరణం:
అంగనెయర వ్రతభంగవ మాడిద
రంగవిఠల భవభంగవ పరిహరిసో

రారా యింటి కిపుడు గోపాలకృష్ణ

గొల్ల బాలకులపై మెల్లగ భుజ మెక్కి
సద్దు జేయక వడి చల్ల ద్రాగు కృష్ణ

కస్తూరి తిలకము శిస్తుగ నుదుట బెట్టి
మస్తకమున పరవస్తు వుంచిన కృష్ణ

ముజ్జగము లెల్ల బొజ్జలో బెట్టి
గజ్జెలు గట్టి తప్పు టడుగు వేయుచు

భామినులు వదలిన చీరల బలు దాచి
ఏమియు తెలియక నటియించెడు శ్రీకృష్ణ

అంగనలకు వ్రతభంగము జేసిన
రంగవిఠల భవభంగము పడగొట్టర

3. భూషణకె భూషణ – సారంగ రాగము, ఝంపె తాళము.

పల్లవి:
భూషణకె భూషణ ఇదు భూషణ
శేషగిరివాసా శ్రీ వర వెంకటేశ
చరణం:
నాలిగ్గె భూషణ నారాయణ నామ
కాలిగె భూషణ హరియాత్రెయు
ఆలయకె భూషణ తులసి వృందావన వి-
శాల కర్ణకె భూషణ విష్ణు కథెయు
చరణం:
దానవే భూషణ ఇరు హస్తంగళిగె
మానవే భూషణ మానవరిగె
జ్ఞానవే భూషణ మునియోగివరరిగె
మానినిగె భూషణ పతిభక్తియు
చరణం:
రంగనను నోడువుదే కంగళిగె భూషణ
మంగళాంగగె మణివ శిర భూషణ
శృంగార తులసిమణి కొరళిగె భూషణ
రంగవిఠల నిమ్మ నామ అతి భూషణ

అందమున కందము యిది యందము
అహిశైలవాస శ్రీ వరవేంకటేశ

నాల్క కగు నందము నారాయణుని పేరు
కాలికి యందము హరియాత్రలె
ఆలయపు టందము తులసి బృందావవనము
చాల యందము చెవికి విష్ణు కథలు

దానమే యందము యిరు చేతులకును
మానమే యందము మానవులకు
జ్ఞానమే యందము మునియోగివరులకు
మానినికి యందము పతిభక్తియె

రంగడిని చూచుటయె కనుల కగు నందము
మంగళాంగుని గొల్చు తల యందము
శృంగార తుళసిమణి కుత్తుక కందము
రంగవిఠల నీదు పేరెంతొ యందము

(భూషణము అంటే నగ, నగ ధరిస్తే అందముగా ఉంటుంది కదా, అందువల్ల భూషణ అనే పదాన్ని అందము అనే అర్థములో అనువాదము చేసినాను.)