పనీ పాటా లేకుండా కూర్చోవలసి రావటంతో తెలుగు సాహిత్యంలో ఏం జరుగుతోందో తెలుసుకో వాలని కుతూహలం పుట్టుకొచ్చింది. ఎక్కడో వీపుమీద చీమ పాకినట్టు మొదలయి, జరజరా పాకి మాడులోకి అంటుకుంది.

తెలుగులో రెండు రకాల పత్రికలు వున్నాయి. సౌలభ్యం కోసం వాటిని గబ్బు పత్రికలు, వెబ్బు పత్రికలుగా వర్గీకరించుకోవచ్చును. గబ్బు పత్రికలు మళ్ళీ రెండు రకాలు. సమస్త జ్ఞాన రంధ్రాలనీ మూసుకుంటే తప్ప భరించ లేనివి కొన్ని. ముక్కు వొక్కటీ మూసుకుంటే చడవగలగినవి మరి కొన్ని. ఈ రెండో రకం పత్రికలలో మురుగుతో పాటు అడపా దడపా బంగారమ్ముక్కలు కూడా కొట్టుక వస్తవి. వాటిని జల్లెడ పట్టి ఏడాదికో రెండేళ్ళకో ఎవరో వొకరు సంకలనాలు ప్రచురిస్తూ వుంటారు. అటువంటి సాహిత్య కార్మికులకి మన సమాజంలో తగిన గుర్తింపు లేదు.

వెబ్బు పత్రికలు గబ్బు పత్రికల చావుకి వచ్చాయా అన్నది పై వ్యాసమూ దాని మీద చర్చకూ మూలాంశము. దీనివలన తెలుగు సాహిత్యానికి ఏదో మేలు జరుగుతుందని నమ్మటానికి నాకేమీ అభ్యంతరం లేదు. అదేంటో నాకు సరిగా తెలియక పోవటం వలన ఆ విషయాన్ని విజ్ఞులకే వదిలేస్తాను.
వెబ్ పత్రికల వలన ప్రచురణా సంస్కృతులలో రాగల పరిణామాలు, వాటిని ఎట్లా ప్రయోజనకరంగా దిద్దుకోవచ్చును అన్న విషయం ఎవరూ ప్రస్తావించలేదు. (రమా భరద్వాజ్ గారూ - ఇది వుతుకుడు కాదు).

1. ప్రచురణ అన్నది ఒక కాల చక్రానికి లోబడి వుంటుంది. టెక్నాలజిలో మార్పుల వలన ఆ కాల చక్రం మారిపోతుంది. పాఠకుల అభిప్రాయాలు వెంట వెంటనే ప్రచురితమవుతాయి. పేజీల పరిమితి వుండదు. మధ్యలో పోస్ట్ ఆఫీసు ప్రమేయం వుండదు కాబట్టి రచయితల కృషి ఫలం కూడా సంపాదకులకీ , విమర్శకులకీ, ఆపైన పాఠకులకీ తొందరగా అందుతుంది.

2. వెబ్బు పత్రికలు అందరికీ అందుబాటులో వుండవు. పుస్తకం చేతిలో పట్టుకుని , పక్క మీద బోర్లా పడుకునో, దిండుమీద చేరబడో, వరండా లోనో బాల్కనీలోనో బస్సులోనో చదువుకునే వెసులుబాటు వుండదు. (నా చిన్నప్పుడు మా అమ్మా నాన్న కొనుకున్నవో, లైబ్రరీ నుంచి తెచ్చుకున్నవో పుస్తకాలు ఎవరూ చూడకుండా మంచం కింద దూరి చదువుకొనే అవకాశం లేక పోయి వుంటే నేను ఎంత అజ్ఞానిని అయివుందునో తలచుకుంటే వొళ్ళు గగుర్పొడుస్తుంది).

ఈ రెండు విషయాలనే తీసుకున్నా వెబ్బు పత్రికలు తెలుగు సాహిత్యంలో వొక ప్రయోజనకరమైన దిశా నిర్దేశం చెయ్యగాలవని ఆశించవచ్చు. గబ్బు పత్రికలలో ప్రచురించబడటానికి ప్రస్తుతం తెలుగులో సాహిత్య కృషికన్న ఎక్కువగా సంపాదకులతో, విమర్శకులతో, వునికివాద రాజకీయ సంఘాలతో, ఎన్.జి. వో. లతో, ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే నానా రకాల మఠాలతో, ముఠాలతో, పీఠాలతో సంబంధాలు ఏర్పరచుకోవాల్సి వస్తోంది.

ఈ విష సంస్కృతిలో నిలదొక్కుకోవాలంటే , రచయిత (త్రు) లు అసాధారణమైన ప్రజ్ఞావంతులు, అసామాన్యమైన నైతిక స్థైర్యం కలిగి వున్న వాళ్ళూ, దార్శనికులూ అయి వుండాలి. కొత్త తరం సాహిత్య కర్షకులపైన ఇంత భారం మోపటం భావ్యం కాదు. అందుకే వెబ్బు పత్రికలు - అనుకోకుండా, మన చేతిలో పడ్డ కొబ్బరి కాయలుగా భావించి, కోతి సాయంగా కొత్త వారధులు కట్టడానికి శ్రమించడం మంచిది.

చాకిరేవు ఉపేంద్ర

పి.ఎస్.
కొబ్బరి కాయనించి వారధికి ఎట్లా వచ్చానని ఎవరూ అడగరు అనే నమ్మకం, పొగరు బోతు తనం నాకు రావటానికి ముఖ్య కారణం ఈ మధ్య కాలంలో వచ్చిన తలా తోకా లేని అనేకానేక తెలుగు రచనలే అని గమనించగలరు.

Below is an excerpt from the artcle.

“The result was a dynamic read for participants and onlookers. A rolling margin for commentary remained in place next to the page of text being commented on. It also allowed further remarks, comments on the comments, to be added, all next to the relevant passage. One of the collaborating readers said of the experience, “It was those lengthy, sometimes tangled conversations in the margins which were the most exciting feature of the project.”

ఆర్టికల్ బాగుంది. చాలా పెద్దది ఇంకా అంతా చదవలేదు. కాని అందులోని ఈ పై విషయం గమనిస్తారని రాస్తున్నాను.
ఈ మాట మేగజీన్లో, పాఠకుల అభిప్రాయాల్లో కొన్నాళ్ళ క్రితం జరిగింది ఇదే. పాఠకులు కొందరు -పత్రికలో ప్రచురించిన రచనల కన్నా కొన్నిసార్లు వాటి మీద రాసిన అభిప్రాయాలు ఇంకా సరదాగా ఉన్నాయన్నారు. అది నిజం.
కొత్త ప్రచురణ మీడియంలో అనుకోని లాభాలు మనకు లభిస్తాయి. అవి మనకు అక్కర్లేదా? అనుకోకుండా పెనిసిలిన్ కనిపెడ్తే, అలెక్సాండర్ ఫ్లెమింగ్ -అబ్బే దీని కోసం కాదు నేనీ ఎక్స్పెరిమెంట్ మొదలెట్టింది అని చెప్పి ఆ మందుని తీసికెళ్ళి అవతల పారెయ్యలేదు. సైంటిస్టులూ కోప్పడలేదు. అతనికి నోబెల్ ప్రైజ్ ఇచ్చారు. ఈ మాట ఇప్పటి కొత్త పాఠకులు మరింత తెలివైన వారై, వారి కామెంట్లు, కామెంట్ల మీది కామెంట్ల వల్ల పత్రికలో రాతలు పదునెక్కితే పత్రిక చదివేవారు ఎక్కువవుతారు. రాసే వాళ్ళూ ఇంకా ఆసక్తి కలిగించేలా రాస్తారు.

లైలా.

తెలుగునాడి పత్రిక నిర్వాహకులు ఆంధ్రదేశంలో రచయితలకు పారితోషికం ఇస్తూనే ఉన్నారు. తెలుగునాడి డైజెస్ట్ పద్ధతిలో పత్రిక. ఆంటే, అందులో అచ్చయిన చాలా వ్యాసాలు, చాలా కథలు — ఇవన్నీ రెండవసారి ప్రచురించబడ్డాయి. ఒకసారి ప్రచురితమైన ప్రచురణలు తిరిగి ప్రచురించి తెలుగుదేశంలో పత్రికలతో సమానంగా ( అంతకన్నా ఎక్కువగానే అని విన్నట్టు గుర్తు) తెలుగునాటి రచయితలకు వాళ్ళు పారితోషికం ఇస్తున్నారు. అయినా తెలుగునాడి మూతపడింది. అచ్చుపత్రికలు మూతపడటానికి కొన్ని ముఖ్యకారణాలు నేను సంపాదకీయంలో ముచ్చటించాను.

రెండో విషయం :
I request the eemaaTa readers to read an article by Malcolm Gladwell, titled, Priced To Sell, in the most recent issue of The New Yorker
(The New Yorker, July 6 & 13, 2009) . I wish I had the issue at hand when I was writing my editorial.

అభివాదాలతో,

వేలూరి వేంకటేశ్వర రావు.

మొత్తం అమెరికా దేశంలోని భారతీయ కూరగాయల దుకాణాలలో cashier దగ్గర కాపీలు పెడితే, ప్రతిపది మందిలో ఒక్కరైనా, తెలుగు రానివారైనా సరే, అట్టచూసో, అందం చూసో(అదే బాపుబొమ్మల అందం!), మొహమాటపడో- కొన్నా, వెయ్యి కాపీలు అమ్ముడుపోవడం, పత్రిక నడవడం పెద్ద విషయం కాదు. పత్రిక నడవడం కాదు, నడవకపోవడానికే పెద్ద కారణాలు వెతకాలనుకుంటాను, ఆర్థిక మాంద్యం ఇవ్వాళున్నస్థితి కాని, ఐదు ఏళ్ళుగా చందాదారుల సంఖ్య పెరగకపోవడానికి అది కారణం కాదనే అనిపిస్తుంది.
==========
విదేయుడు
-Srinivas

తెలుగునాడి అంతర్జాలంలో కూడా ప్రచురిస్తే ఇంకా నిలిచి వుండేదా?

నేను భారతదేశంలోనే ఉండడం వల్లనో, లేక ఈ పత్రిక భారతదేశంలో దుకాణాల్లో కనబడకపోవడం వల్లనో ఏమోగానీ, నా వఱకూ నాకు తెలియనే తెలియదండీ తెలుగునాడి అనే పత్రిక కూడా ఉందని!
మీ ప్రశ్నకి నా సమాధానం… అంతర్జాలంలో “కూడా” ప్రచురిస్తూ ఉంటే కాగితపుటచ్చు ఆగిపోయినా అంతర్జాలంలో కనీసం కొనసాగగలిగేదేమో!

అంతకన్నా ముఖ్యమైన ప్రశ్న. ఈమాట అచ్చుపత్రికగా కూడా ప్రచురిస్తూ ఉండుంటే ఇప్పటిదాకా మనగలిగేదా?

అచ్చు పత్రికగా కూడా ప్రచురిస్తే ఇంకా భేషుగ్గా ఉండేది. అచ్చు పత్రికగా మాత్రమే ప్రచురిస్తే బహుశా మఱొక తెలుగునాడిని తలపించి ఉండేది.

అసలు నేను ఇంతవఱకూ తెలుగునాడి చదవలేదు కాబట్టి తెలుగునాడి ఆగిపోవడం గుఱించి ఏమీ మాట్లాడలేను. కానీ భాషాసేవ చేసే ఒక పత్రిక ఆగిపోయిందే అన్న బాధ మాత్రం ఉంది.

రమ.

ఒక ముఖ్యమైన విషయం పై మీ వ్యాసం ఇప్పుడు సందర్భానుసారంగా ఉంది.

“తెలుగు నాడి” ప్రచురణ ఆగిపోవటం విచారకరం. జంపాల చౌదరి గారు మిగిలిన సంపాదక వర్గం సభ్యులు గత ఐదేళ్ళగా చేసిన కృషికి అభినందనీయులు. తెలుగునాడి ఆఖరి సంచిక ఇంత తొందరగా చూస్తామని అనుకోని అమెరికా తెలుగు ప్రియులకి ఈ వార్త నిరాశని కలిగించింది అనటంలో సందేహం లేదు! కానీ ఈ పరిణామాల వెనుక ఉన్న శక్తులేవి? అన్న ప్రశ్న ఆలోచింపతగింది.

నిజమే! అమెరికలోనే కాక మరెన్నో చోట్ల అచ్చు పత్రికలకు మనుగడ కష్టమౌతోంది. కానీ, ఇది ఊహించని పరిణామమా? ప్రస్తుతం నడుస్తున్న ఆర్ధిక మాంధ్యమే పూర్తిగా ఈ పర్యవసానాలకి మూలమా? బహుశా కాదని నా అభిప్రాయం.

ఇంటర్‌నెట్ వాడకంలోకి వచ్చిన దగ్గర నుంచి, అమెరికాలో ఉన్న ఐటి రంగంలోని నిపుణులే, ఇంటర్‌నెట్ యొక్క విశ్వరూపాన్ని సరిగ్గా అంచనా వెయ్యలేకపోయారు. ఇప్పుడు మనం మన జీవితాల్లో చూస్తున్న ఇంటర్‌నెట్ ప్రభావం Tip of the Iceberg మాత్రమే! ఇంటర్‌నెట్‌లో ఇప్పుడు అనేక భాషల్లో (తెలుగుతో సహా) స్వచ్ఛందంగా నడపబడుతున్న అనేక వెబ్ పత్రికల ఆవిర్భావం, ఇంటర్‌నెట్ విశ్వరూపాల్లో ఒక అతి చిన్న అంశం మాత్రమే. ఇప్పుడు ఇరవై ఏళ్ల ప్రాంతంలో ఉన్న అమెరికా తెలుగు కుర్రకారు ఒక్క సెంటు కూడా ఖర్చు పెట్టకుండా ఇంటర్‌నెట్‌లో ఉచితంగా అన్ని రకాలైన సినిమాలు (తెలుగుతో సహా), సంగీతం ఆనందిస్తున్నారు. ఇది పది, పదిహేనేళ్ళ క్రితం ఊహించని పరిణామం.

వేలూరి వారి చివరాఖరి రెండు ప్రశ్నలకు నా జవాబు:

“తెలుగునాడి అంతర్జాలంలో కూడా ప్రచురిస్తే ఇంకా నిలిచి ఉండేదా?”. బహుశా అవును. అచ్చులో ఈ ప్రతికను తీసుకు రావడమే ఇప్పుడు ఏర్పడ్డ నిరాశ పరిణామానికి కారణం.

“ఈమాట అచ్చులో వచ్చుంటే?” - ఈపాటికి కాలగర్భంలో కలిసిపోయేది.

“ఈ మాట” పుట్టటానికి కారణం మీకు నేను గుర్తు చెయ్యక్కర లేదు కదా!

అభినందనలతో,

విష్ణుభొట్ల లక్ష్మన్న