అత్యాశ అనిపించినా నాకొక కోరిక కలుగుతున్నది. “భారతి” పత్రిక ఆగిపోయింది. ఆ స్థానాన్ని పూరించే నాణ్యత “ఈమాట”కున్నదని, అచ్చు పత్రికగా వెలువడి రోడ్ల ప్రక్క దుకాణాలలోను, విద్యాలయాల రీడింగ్ రూములలోను ఈమాట (భారతి-II) దర్శనమివ్వాలని ఆశిస్తాను.

మొదట్లో వారు చెప్పిన “…ఇటువంటి వాటికి మా మేధా మా ప్రజ్ఞా అతీతం అనుకునే పండితుల కోసం ఈమాట రివ్యూ పద్ధతులు మార్చలేమనే చెప్పాలి” అన్న వాక్యం పానకంలో పుడకలాగ, సమీక్షా పద్దతి నొదిలేసి, అనవసరమైన రచయితల motive hunting ను ఈడ్చుకొచ్చింది. సంపాదకుల ఉద్దేశం అది కాదని తెలిసినా, ఈ మాట లెందుకో అని అనుకుంటుండగా, సత్వరమే వివరణ ఇవ్వడం హర్షణీయం.

ఈమాట ప్రచురణకు స్వచ్చందంగా సాహిత్య సేవాసక్తితో పరిశ్రమించే వారెందరో అందరికీ కృతజ్ఞతాపూర్వక వందనములు.
=======
విధేయుడు
-Srinivas

1. ఈమాటను scientific journal లాగా మేము చూడటం లేదు. ఒక సాహితీ పత్రిక లాగానే నడుపుతున్నాం. అలాగే నడుపుతాం కూడా.

2. పీర్ రివ్యూ అన్నపదం పదేపదే వాడడం వల్ల కొంచెం “భయం” ఏర్పడ్డదేమో, నిజమే అయుండచ్చు. అది పోగొట్టడానికి కృషి చేస్తాం.

3. ఈమాటకు ప్రత్యేకంగా సమీక్షకులు లేరు. రచయితలూ, కవులూ వ్యాసకర్తలే మా సమీక్షకులు. (కొన్ని విశేష సాంకేతిక వ్యాసాల సమీక్షలకు తప్ప). అందువల్ల రచయితలూ సమీక్షకులూ ఒక తానులో ముక్కలే.

4. ఈమాట విలువలు నిలుపుకుంటూ, “అన్ని రంగాల వారినీ” ఆకర్షించేదిగా మెలగాలనే మా కోరికా, తపనా కూడానూ. వచ్చిన ప్రతీ వ్యాసాన్నీ ప్రతీసారీ external review కి పంపము అని ఇంతకుముందే చెప్పా గదా. మోహనరావు గారు చక్కగా చెప్పారు. ఈమాట ఎలా ఉండాలి అనే విషయం మీద మాకు నిర్దిష్టమైన అభిప్రాయం లేదా దృక్పథం ఉంది. (అది మీకు నచ్చడం మా అదృష్టం). సంపాదకులుగా ఈమాటలో ప్రచురణలు ఎలా ఉండాలో వారికే తెలుస్తుంది, కాబట్టి మొదటి రివ్యూ సంపాదక బృందానిదే, ఆఖరి నిర్ణయం కూడా వారిదే. కానీ, బయాస్ కి తావు లేకుండా, (మాకు కొమ్ములు మొలవకుండా) an external perspective కోసం, వేరే వారితో రివ్యూ చేయించడం సబబు అనే మా నమ్మకం. అలాగే, సాంకేతిక, చారిత్రాత్మక, తదితర సంబంధమైన వ్యాసాలు కూడా. ఎందుకంటే అటువంటి వ్యాసాల్లో మేము వ్యాస లక్షణాలను సరిదిద్దుకోగలమే కానీ, ప్రతీసారీ వస్తుశీలతను నిర్ధారించలేం కదా! కొన్నిసార్లు కథలూ, కవితలకి కూడా ఈ అవసరం పడుతూ ఉంటుంది. అంతేకాదు, ఎవరికి రివ్యూకి పంపాలో వారి ప్రతిభ, పటిమ రెండూ ముందు తెలుసుకునే పంపుతున్నాం కూడా.

(పనిభారం వల్ల మాత్రం కాదని ఒట్టేసి చెబుతున్నాను. :-) నాకు ఈ పని భారమనిపిస్తే నేనిక్కడ ఉండగూడదని అర్థం, అంతే. సహధర్మచారుల అభిప్రాయం వేరే అనుకోండి, అది వేరే విషయం)

ఇక నిక్కచ్చిగానే కొన్ని విషయాలు చెపుతాను. అన్యధా భావించవద్దు.

తెలుగు సాహితీరంగంలో సంపాదకుడు తన బాధ్యతను, కర్తవ్యాన్నీ మర్చిపోయి చాలా కాలమయిందనే “నా” అభిప్రాయం. మంచి సాహిత్యమనే నాణేనికి రచయిత ఒక వైపు ఉంటే పాఠకుడు రెండోవైపు. ఈ రెండు పార్శ్వాలనీ నిలబెడుతూ, రచయిత అందించే సాహిత్యాన్ని పరిష్కరించి పాఠకుడికి అందిస్తూ, అనుసంధానుకుడైన సంపాదకుడు ఆ నాణేనికి మూడోవైపు. పరిష్కర్త గా ఉండవలసిన వ్యక్తి కేవలం పేజీ కంపోజర్ గా మిగిలిపోడం దురదృష్టం. కారణాలేమిటన్నది అప్రస్తుతం. మంచి సాహిత్యానికి సమీక్ష, పరిష్కరణ మేలు చేస్తుంది తప్పితే కీడు చేయదు అన్న బలీయమైన నమ్మకమే ఈ రివ్యూ పద్ధతికి అంకురార్పణ.

ఈ రివ్యూ పద్ధతి కొత్తగా తిరిగి నేర్చుకోవలసి రావడం వలన, రచయితలలో జంకు కలగడం సహజం. వారి కోకిలను సంపాదకుడు ఏ కాకిగా మారుస్తాడో అన్న భయం వల్ల. అందువల్ల, మేము మార్పులూ చేర్పులూ చేసిన ప్రతీసారీ, రచయితలకు ప్రివ్యూ చూపించి వారికి నచ్చి, ఒప్పుకున్న తర్వాతే వారి కథనూ, కవితనూ, వ్యాసాన్నీ ప్రచురిస్తున్నాం. ఒకవేళ వారికి నచ్చక పోతే, మార్పులు చేయకుండా ప్రచురించడం మాకు ఇష్టం లేకపోతే, వారి రచన ప్రచురింపబడదు. అది రచయిత ఉపసంహరించుకోవడమో, మేమూ తిరస్కరించడమో జరుగుతుంది. నిజానికి ఈ ప్రివ్యూ పద్ధతి వేరే పత్రికలకు లేదు. సంపాదకులదే ఏకపక్ష నిర్ణయం. కానీ ఈమాట పద్ధతి అది కాదు. మనమందరమూ కలిసి ఒక మంచి సాహిత్యాన్ని ఆనందిద్దాము, అనేది మా అంతిమ లక్ష్యం.

ఏదేమైనా ఈమాట రచయితల విశాల హృదయం, విమర్శను స్వీకరించే సహృదయతా మా రివ్యూ పద్ధతి కొనసాగడానికీ, ఈమాట ప్రమాణాలు నిలబడడానికీ కారణాలు. ఇలాగే మా కర్తవ్య నిర్వహణలో లోపాలున్నా, మా పద్ధతి నచ్చకున్నా చక్కగా విమర్శించడం మీ బాధ్యత. విని తప్పు దిద్దుకోడం మా కర్తవ్యం. (విలువలకి రాజీ పడి మాత్రం కాదని మీకూ తెలుసు, అలా రాజీపడితే మీరు ఏమాత్రం సహించరని మాకూ తెలుసు).

ఇంతకంటే వివరణ అనావశ్యమనే మా భావన. శెలవు.

మాధవ్ మాచవరం
ఈమాట సంపాదకుల తరఫున.

Peer Review గురించి: సంపాదకులకి తలకి మించిన పనిభారం వలన గానీ, పరిమిత విషయ పరిజ్ఞానం వలన గానీ, కొన్నిటిని వేరే వాళ్ళని సమీక్షించమంటే సరే, కాని అది పత్రిక పద్ధతిగా పెట్టుకుంటే, నాదొక సందేహం. ఇది సాహితీ పత్రికలలో సాధారణంగా చేస్తారా? ఉన్నత ప్రమాణాలున్న, తెలుగులో లేకపోతే ఇంగ్లీషులోనే తీసుకోండి, ఇతర సాహితీ పత్రికలలో ఇదేనా ఆనవాయితీ? నాకు నిజంగానే తెలియకే అడుగుతున్నాను.

ఈమాట సంపాదక వర్గం అంతా, రచయితల్లో చాలా మందీ, బహుశా పాఠకుల్లో కూడా చాలా వరకూ, విజ్ఞానశాస్త్రాల్లో విద్యాధికులూ, నిష్ణాతులూనూ. కాని సాహితీ పత్రిక అన్ని రంగాల వాళ్ళనీ ఆకర్షించేదిగా ఉండాలి. ఈమాటని Physical Review ప్రమాణాలతో నడుపుతాం అంటే శాస్త్రరంగాలలో లేనివాళ్ళకి కాస్త “భయం” కలగొచ్చు. The New Yorker పద్ధతిన నడుపుతాం అంటే బహుశా అందరికీ ఆమోదయోగ్యం కావొచ్చు.

కొడవళ్ళ హనుమంతరావు

మరో విశేషం. ఈ నామాట, ప్రచురణకి ముందు సమీక్షించబడింది. వాళ్ళ సలహాలననుసరించి మార్పులు, కూర్పులూ చెయ్యడం కూడా జరిగింది! అయితే, నేను సమీక్షకులసంగతి మరిచిపోయానన్న సంగతి మా సమీక్షకులుకూడా నాకు చెప్పలేదు. నన్ను హెచ్చరించలేదు. నన్ను మందలించినందుకు బ్రహ్మానందంగారికి కృతజ్ఞతలు.

మోహన గారి సలహా పాటించడానికి ప్రయత్నిస్తామని హామీ ఇస్తున్నా.

మళ్ళీ మరోసారి, నా క్షమాపణలు.
విధేయుడు,
వేలూరి వేంకటేశ్వర రావు.

అమెరికా యూనివర్శిటీల్లో ఏదైనా టెక్నికల్ పేపర్ని పదిమందీ రివ్యూ చేస్తే కాని ప్రచురించరు. అలాగే కంపెనీల్లో కూడా రాసిన ప్రతీ టెక్నికల్ పేపర్నీ పదిమందీ రివ్యూ చేస్తారు. అందువల్ల నాణ్యత పెరుగుతుంది. ఒక జత కళ్ళకంటే పది జతలెప్పుడూ మేలే!

ఈ సమీక్ష అనేది తెలుగు వారికి కొత్త. తెలుగు రచయితలకి అహం ఎక్కువ, ఈగో ఇంగువ లాంటిది. ఎంత మూసినా వాసన వదల్దు. శృతిమించనంత వరకూ రివ్యూ అవసరమనే నా అభిప్రాయం.

అనేక వెబ్ పత్రికలొచాయి. వస్తున్నాయి కూడా. రంగులతోముస్తాబవుతాయి. కొన్ని వ్యాసాలూ, కథలూ చదివాకా, అందులో వుండే తప్పులూ తడకల్లో సంపాదకుల అశ్రద్ధ వద్దన్నా కనిపిస్తుంది. కొన్నయితే మరీ గాసిప్ వ్యాసాలు. ఇవన్నీ చూసాకా ఈమాట చాలా బెటరనిపిస్తోంది నాణ్యత విషయంలో. కాకపోతే గత రెండేళ్ళల్లో ఈ మాటలో వచ్చిన కొన్ని వ్యాసాలూ, కథలూ చూసాక ఇవి సంపాదకుల సమీక్షనెలా తప్పించుకుని వచ్చాయాయన్న అభిప్రాయం వుంది.

పత్రికలకి పైపై రంగులు కాదు కావల్సింది. లోపల రుచి నోరూరించాలి. పదిమందికీ పళ్ళెంలో పంచే ముందు, వండిన వస్తువుకి ఉప్పెక్కువా తక్కువా చూస్తే, అది వండిన వాళ్ళకీ, తినే వారి ఆరోగ్యానికి మంచిది. అభిరుచిని బట్టి ఆస్వాదిస్తారు.

వచ్చిన ప్రతీ రచననీ ముందర మేము రివ్యూ చేస్తాం. మా దృష్టిలో ప్రచురణార్హత ఉన్న రచనలు మాత్రమే మరింత నిశితంగా పరిశీలించ బడతాయి. కొన్ని కేవలం సంపాదకులే రివ్యూ చేస్తే కొన్ని బైటివారితో కూడా రివ్యూ చేయబడతాయి.

కథ అయినా, కవిత, వ్యాసం అయినా ఇక్కడ బాలేదు, ఇలా రాస్తే బాగుంటుందేమో, అని సలహా ఇవ్వడంలో తప్పేమిటో ‘తల పండిన’ వారికొచ్చిన ముప్పేమిటో నాకు అర్ధం కాదు. రివ్యూ కామెంట్లు నచ్చకపోతే రచయితలు వాటిని తిప్పికొట్టవచ్చనీ, రచయితదే ఆఖరి నిర్ణయమనీ ప్రతీసారీ మేం చెప్తునే ఉన్నాం. కొన్నిసార్లు రివ్యూ అసమంజసం అనిపించినప్పుడు దానిని బుట్టదఖలు చేసిన సందర్భాలు లేకపోలేదు కూడా. అలాగే రివ్యూ కామెంట్లు సమంజసమని మాకు అనిపించి రచయితకు నచ్చకపోతే, మా అభిప్రాయాన్ని రచయితకు నిక్కచ్చిగానే చెపుతున్నాం. కానీ, ఇటువంటి వాటికి మా మేధా మా ప్రజ్ఞా అతీతం అనుకునే పండితుల కోసం ఈమాట రివ్యూ పద్ధతులు మార్చలేమనే చెప్పాలి. ఆఖరుగా ఏ రచనైనా ప్రచురించడమా మానడమా అనేది మా నిర్ణయం. అది తప్పో ఒప్పో నిర్ణయించేది పాఠకులే. వారి తీర్పే మాకు శిరోధార్యం.

మాధవ్ మాచవరం
ఈమాట సంపాదక బృందం తరఫున.

ఈమాట చదవడం పేకాట కన్నా పెద్ద వ్యసనం. రెండునెలలకోసారి తెల్లారినా, వెలుగు మాత్రం అంతకాలమూ ఉంటుంది. ఇందులో ఇంకో వెసులుబాటు కూడా వుంది. పదేళ్ళ క్రితం నాటి కిరణాలనికూడా మళ్ళీ తాకచ్చు.

ఎన్ని వెబ్ పత్రికలొచ్చినా ఈ మాట ముందు దివిటీలే!

ప్రతీ రోజూ గంటల తరబడి ఈ మాట సైటు కెళుతుంటే “ధాంక్ గాడ్ ! రోజూ వస్తే చచ్చుండే వాళ్ళం. ఈ మాట వాళ్ళు రెండు నెలలకోసారి రిలీజు చేసి మా కాపురాలు నిలబెడుతున్నారని.” మా శ్రీమతి మాట.

ఎన్ని మాటలు చెప్పినా ఇంకోటి మిగుల్తూనే వుంటుంది. అదీ ఈ సాహిత్య విమానం గొప్పదనం.